آن که منکر فرزانگی غربی‌ها بود پرسید: «این حرف‌ها دیگر چیست؟»
گفتم: «سخن حکیمانۀ یک تائوئیست غربی.»
گفت: «این‌ها که مثل حرف‌های وینی دِپوه است.»
گفتم: «همان حرف‌های وینی دِپوه است.»
گفت: «پس به تائوئیسم ربطی ندارد.»
گفتم: «چرا، دارد.»

تاریخ اجتماعی ایران در عصر آل بویه

نویسنده در این کتاب کوشیده است به شیوه‌ای توصیفی و تا حدودی همدلانه و پدیدارشناسانه ساختار جامعه‌ی آل بویه و پیوندها و روابط اجتماعی آن را واکاوی کند و تصویری نسبتا روشن از آن به دست دهد. دو مفهوم مهم وفاداری و رهبری در این پژوهش توسّع معنا یافته و از حد دولت و حکومت فراتر رفته و جوانب مختلف زندگی اجتماعی مردمان ایران و عراق را در قرن‌های چهارم و پنجم هجری دربر گرفته است.
پارادایمی‌که نویسنده در این کتاب مختصر به دست داده است چنان دقیق و مدلل است که می‌شود آن را درباره سراسر تاریخ اجتماعی و فرهنگی ایران و ازجمله تاریخ معاصر آن به کار گرفت.

به رغم گسترش رشته روانشناسی در دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی ایران، متون درسی مربوط به روانشناسی مقدماتی یا، چنان که در ایران معروف است، روانشناسی عمومی‌به زبان فارسی متاسفانه بسیار اندک و ناقص و گاه آمیخته به ترجمه‌های مغلوط و نامفهوم است. در ترجمه فعلی این نقص تا حد امکان برطرف شده و متنی مفهوم و بسامان، با معادل‌های درست و دقیق و زبانی آسان یاب و دور از ابهام، در اختیار خوانندگان علاقه مند و به خصوص استادان و دانشجویان درس روانشناسی قرار گرفته است.
متن انگلیسی کتاب را خانم دکتر وید و سه تن از همکاران دانشمندش تالیف کرده اند که هر یک در یکی دو حوزه مهم روانشناسی صاحب تخصص و تجربه کار طولانی اند.
مترجمان نیز همگی از دانش آموختگان و استادان مبرز این رشته اند و پیش از این آثار مهم و متعددی را در حوزه روانشناسی ترجمه و منتشر کرده اند.

سال تحصیلی ۱۳۸۴- ۱۳۸۵ را به عنوان مدرس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه پکن گذراندم. حاصل اقامت چند ماهه‌ام در چین، که عمدتا هم در پکن گذشت،ره‌ مشتی عکس و یادداشت بود که آن‌ها را به مرور منتشر کردم. انتشار نخستین بخش این یادداشت‌ها در فصلنامه‌ی نگاه نو (شماره‌ی ۷۹، آبان ۱۳۸۷) با استقبال خوانندگان آن و به ویژه برخی دوستان و استادان خوش‌ذوق و دانشمند مواجه شد و مرا ترغیب کرد که بخش‌های دیگر را هم به تدریج آماده کنم و به نظر علاقه‌مندان برسانم.

آنچه در این کتاب می‌خوانید «نقد ادبی» نیست، بلکه ماجرای نقد ادبی در ایران است. روشن است که نقد ادبی را به معنای کاملا امروزی که از غرب نشأت گرفته است، در نظر داشته‌ام… کوشیده‌ام که آرای منتقدان را در ظرف زمان و مکان خودشان و فارغ از حب و بغض‌هایی که امروز به هر حال در حق آنان روا می‌دارند، بسنجم. آنان مردان روزگار و زمانه‌ی خود بودند؛ بسی دور از خرد است که سخنان ایشان را با تجربه‌ها و آموخته‌های خویش در این چند دهه‌ی اخیر مقایسه کنیم و اگر اختلافی در میانه دیدیم بی‌محابا به نفی و انکارشان پردازیم و یا برعکس، اگر آرای آنان را مؤید علم و اعتقاد خود یافتیم، شیفته‌وار تطهیر و تقدیس‌شان کنیم و عیوب‌شان را نادیده بگیریم…

کازانتزاکیس طی سالهای ۲۷-۱۹۲۶ به نمایندگی از طرف یک روزنامه آتنی سفرهایی به ایتالیا، قبرس، فلسطین و مصر انجام داد. حاصل این سیر و سفرها یادداشتها و گزارشاتی است که برخی از آنها در همان سال ۱۹۲۶ در رزونامه‌های یونانی منتشر شد.
در ۱۹۲۷ متن کامل این یادداشتها در مجموعه ای مستقل به نام Journeying در اسکندریه انتشار یافت، اما کازانتزاکیس خود از انتشار این مجموعه -که به قول همسرش هلن کازانتزاکیس «شدیدا غیر کازانتزاکیسی» بود- راضی نبود. زیرا به زبان خشک و رسمی‌روزنامه ای چاپ شده بود. وقتی آثار کامل کازانتزاکیس برای چاپ گردآوری شد، او Journeying را دوباره نویسی کرد، تجدید نظرهای اصلاحی در آن انجام داد، و بخشهایی را بدان افزود. متن کامل و منقح کتاب در ۱۹۶۱ -چهار سال پس از مرگ نویسنده- در یونان منتشر شد. و اکنون شما ترجمه فارسی آن کتاب را در دست دارید.

بودا آشکارتر از هر اثر دیگرِ کازانتزاکیس، مبیّن تعارضی است که وی میان اشتیاق به عمل سیاسی، از یک سو و اعتقاد به پوچی و بیهودگیِ هر عملی در این جهان، از سوی دیگر، احساس می‌کرده است. او در هیچ اثر دیگری تا بدین حد نکوشیده است تا دو سوی این تعارض را روشن گرداند و در قالب کار و فعالیت هنری با هم آشتی دهد…

شاهنامه فردوسی - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

شاهنامه را در حقیقت باید روایتی ادبی از تاریخ شفاهی مردم ایران تا روزگار خود فردوسی به شمار آورد. مسلم است که فردوسی هم، مثل هر راوی خلاق دیگری، سلیقه و عقاید شخصی خود را در گزینش و گزارش رویدادها دخالت داده و شاهنامه را در نهایت چنان‌که خود می‌پسندیده و دوست می‌داشته سامان داده است. با این حال، در این هم تردیدی نیست که ذائقۀ ادبی و فرهنگی فردوسی از عیار بالایی برخوردار بوده است. او را باید نمایندۀ بخش مهمی‌از طبقۀ باسواد آن روزگار به شمار آورد که ضمن آگاهی کامل از دانش‌های رسمی‌به فرهنگ و باورهای عامه هم اهمیت می‌داده و می‌کوشیده‌اند که این همه را در قالبی منظم و استوار ثبت کنند و برای آیندگان به یادگار بگذارند.

ترجمه تفسیر طبری - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

تفسیر عظیم طبری، هم مانند تاریخ مفصلش، اگرچه به عربی تألیف شده بود، برای زبان فارسی و گویندگان آن منشأ خیر و برکت بود. توجه پادشاهان سامانی به این کتاب و اهمیت آن از منظر اعتقادی، به ویژه در سال‌هایی که از نفوذ اندیشه‌های اسماعیلی در خراسان و اقتدار آل‌بویه در عراق بنیادهای مشروعیت خود را جداً در خطر می‌دیدند، موجب شد که منصور بن نوح سرانجام عده‌ای را به کار ترجمه‌ی آن بگمارد و پس از ترجمه‌ی فارسی تاریخ طبری که اینک به تاریخ بلعمی‌معروف است، کهن‌ترین شاهکار مفصل نثر فارسی را برای ایرانیان به ارمغان آورد…

دقیقی - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

بیست سال پیش از آن که نوح بر تخت سلطنت تکیه زند، شاهنامه‌ی ابومنصوری به همت ابومنصور عبدالرزاق به نثر فارسی فراهم آمده بود و اینک امیر فرهنگ‌دوست سامانی، که به تعبیری «در مُقتَبَل جوانی و عنفوان شباب و متحلّی به فرّ الهی و ورج و شکوه پادشاهی و خصایص جهانداری» بود (جرفاذقانی، ۱۳۴۵، صص ۳۴-۳۵)، بر عهده‌ی خود می‌دید که این یادگار پرشکوه نیاکان خویش را به دست و زبان شاعری توانا بسپرد تا آن را به قالب دلنشین نظم درآورد. کسی که سرانجام به این کار گمارده شد شاعر جوانی بود به نام دقیقی…

تاریخ بلعمی - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

چنان که از مقدمه‌ی عربی این ترجمه برمی‌آید، منصور بن نوح در سال ۳۵۲ق / ۳۴۲خ به وزیر خود ابوعلی بلعمی‌(م:۳۶۳ق /۳۵۳خ) فرمان داد که تاریخ طبری را به فارسی ترجمه کند. مترجم در این مقدمه‌ی کوتاه شیوه‌ی کار خود را به اختصار توضیح داده است. او سلسله‌ی اسناد هر قصه و نام راویان را که در تاریخ خود به تقصیر آورده است حذف کرده و علاوه بر این بخش‌هایی را از کتاب طبری کاسته یا بر آن افزوده است. خلاصه، صورت فارسی کتاب چنان است که به گفته‌ی مترجم هم رعیت و هم سلطان یعنی عموم مردم بتوانند آن را به آسانی بخوانند و دریابند.

شاهنامه ابومنصوری - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

چرا از کتابی که این همه اهمیت داشته چیزی جز همین چند صفحه‌ای که مقدمه‌ی آن بوده بر جای نمانده و از متن آن حتا یک جمله هم به دست ما نرسیده است؟ اگر اقبال به شاهنامه و داستان‌های آن در خراسان و جاهای دیگر آن‌قدر بوده که شاعران و نویسندگان عرب و عجم در آثار خود به آن‌ها اشاره و استناد می‌کرده‌اند چرا شاهنامه‌ی ابومنصوری چنان با بی‌اعتنایی مواجه شد که به مرور زمان از میان رفت؟
این مقدمه که متن کامل آن را همراه با شرح و توضیحات در این کتاب می‌بینید بر حسب سنت معمول میان مسلمانان با ستایش خدا و پیامبر (ص) و «اهل بیت و فرزندان او» آغاز می‌شود سپس نویسنده که ظاهرا ابومنصور معمری است، از اهمیت دانش و ارجمندی ساختن یاد می‌کنند و به این نکته می‌پردازد که انسان باید از خود یادگاری بر جای نهد که نام او را پس از مرگ زنده بدارد… به همین سبب «امیر ابومنصور عبدالرزاق» نیز بر آن شد که یادگاری از خود بر جای نهد پس گروهی از «دهقانان و فرزانگان و جهاندیدگان» را به فراهم آوردن «نامه‌های شاهان و کارنامه‌هاشان» گماشت و سرگذشت آن‌ها را تا «یزدگرد شهریار» که آخرین پادشاه ساسانی بود در محرم ۳۴۶ق/فروردین یا اردیبهشت ۳۳۶خ یک‌جا گرد آورد و شاهنامه نامید.

رودکی، پدر شعر فارسی - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

ظاهرا در دوران سی ساله‌ی سلطنت نصر بود که رودکی به دربار سامانی راه یافت و به نخستین شاعر بزرگ زبان فارسی بدل شد. مسلم است که پیش از او شاعران فارسی زبان دیگری نیز بوده و برخی از آن‌ها مانند مسعودی مروزی منظومه‌های بلندی چون شاهنامه هم می‌سروده‌اند. لیکن این شعرها در قیاس با اشعار بر جای مانده از رودکی، از حیث وزن و آهنگ و لفظ و معنا غالبا خام و ناهموارند. بخش اعظم اشعار و منظومه‌های رودکی را دست حوادث از میان برده است و ما امروزه فقط مقدار کمی‌از آن‌ها را که اندکی بیش از هزار بیت است در اختیار داریم اما در همین مقدار ناچیز هم آن‌قدر شعر عالی و سنجیده هست که سراینده‌ی آن‌ها را باید بی‌تردید شاعری توانا و بی‌بدیل محسوب کرد.

محمدبن زکریای رازی - مجموعه تاریخ و ادبیات ایران - دکتر محمد دهقانی

دانشمندان ایرانی عربی نویس روح فرهنگ ایرانی را در قالب زبان عربی دمیدند و در عرصه‌های گوناگون علمی‌و هنری ادبیاتی غنی پدید آوردند که سرشار از نشانه‌های فرهنگ ایرانی است. یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان ایرانی که زبان عربی را فارغ از هرگونه تعلق دینی یا نژادی برای بیان مقاصد علمی‌خود به کار گرفته محمد بن زکریای رازی است، اگرچه نویسندگان عرب‌زبان، بر اساس همان قاعده‌ی تعریب و استعراب، او را گاهی «فیلسوف عرب» نامیده‌اند. کثرت آرا و آثار رازی و تأثیری که پس از خود در جهان اسلام و اروپایی مسیحی بر جای نهاد وی را به مهم‌ترین چهره‌ای علمی‌و فلسفی ایران در عصری تبدیل می‌کند که حکومت‌های نوپای ایرانی به تدریج تکلیف خود را از امارت و خلافت عربی جدا می‌کردند…

حدیث خداوندی و بندگی، ضمن معرفی مفصل تاریخ بیهقی، که از شاهکارهای بی‌نظیر نثر فارسی است، می‌کوشد مهم‌ترین جنبه‌های این شاهکار را، از حیث تاریخی و ادبی و اجتماعی و روانشناختی، برای خوانندگان توضیح دهد. ضمناً ماجراهای مهم تاریخ غزنویان، چنان‌که بیهقی روایت کرده است، در این‌جا از نو و بر حسب توالی تاریخی مرتب شده‌اند تا خوانندگان سر رشته‌ی رویدادها و حوادث را گم نکنند. شرح واژه‌ها و جمله‌های دشوار و غامض در حاشیه‌ی صفحات فهم متن را برای خواننده آسان‌تر می‌کند. نقشه‌های متعدد و توضیحاتی هم که ذیل نام‌های تاریخی و جغرافیایی آمده‌اند به او کمک می‌کنند که از فضا و مکان رویدادها تصویر و تصور روشن‌تری به دست‌ آورد.
مخاطب این کتاب نه‌فقط استادان و دانشجویان ادبیات بلکه همه‌ی کسانی‌اند که به تاریخ بیهقی علاقه‌مندند و می‌خواهند با این اثر بزرگ بهتر آشنا شوند و از خواندن آن بیشتر لذت ببرند.

علم و دین از رشته‌های نوپدید در حوزه دانش‌های بشری است. نویسنده کتاب، تامسن دیکسون، حداکثر کوشش خود را به خرج داده است تا نشان دهد میان علم و دین حقیقتا تعارضی وجود ندارد. آنچه ظاهرا تعارض میان علم و دین پنداشته می‌شود در واقع بازتاب تعارض تاریخی میان کلیسا، به ویژه کلیسای کاتولیک و علم است که عمدتا از قرون وسطا آغاز شده و متاسفانه در برخی عرصه‌ها تا به امروز هم ادامه یافته است.

نویسنده ضمن شرح تاریخ معارضه کلیسا با علم می‌کوشد قوت و ضعف استدلال‌ها و البته تعصبات دو سوی قضیه یعنی روحانیون مسیحی و دانشمندان را نشان دهد.

مطالب کتاب با مذاق سه گروه سازگار است: نخست دیندارانی که طالب علم هم هستند و نمی‌خواهند تعارضی میان این دو ببینند؛ دوم دانشمندان و دانش دوستانی که دغدغه دین هم دارند و نمی‌خواهند شناخت علمی‌مایه سستی یا نفی اعتقاد مذهبی آن‌ها شود. و سرانجام کسانی که فارغ از دغدغه‌های این دو گروه می‌خواهند بدانند که حقیقت ماجرا چه بوده است و به برخی از مهم‌ترین علل تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فلسفی آن پی ببرند.

مترجم، نهایت سعی خود را کرده است که سادگی و روشنی مطالب کتاب را در ترجمه فارسی نیز رعایت کند.

اکثر دانشجویان فارسی عمومی‌از سر تفنن در کلاس حاضر می‌شوند و فارسی عمومی‌را درسی «نمره آور» تلقی می‌کنند که موجب بالا رفتن «معدل» می‌شود. یکی از عوامل مهم که در بهبود تصور دانشجویان از درس فارسی عمومی‌موثر تواند بود، مواد و محتوای کتاب درسی است. وظیفه چنین کتابی بیش از هر چیز این است که ادبیات و بهترین مصادیق آن، یعنی شاهکارهای ادبی، را به دانشجویان معرفی کند.

از سوی دیگر، صرفا با آوردن حجم انبوهی از شاهکارهای مسلم ادبی هم نمی‌توان یک کتاب درسی خوب پدید آورد. متون برگزیده، علاوه بر تشخیص ادبی، باید از ارتباطی منظم و منطقی برخوردار باشند. می‌توان مطالب را بر اساس نظم تاریخی، یا از لحاظ موضوع و محتوا، یا صرفا با توجه به قالب‌های ادبی طبقه بندی کرد. در این کتاب مولفان کوشیده اند که در بخش «ادبیات کهن» نظم تاریخی مطالب را رعایت کنند و در عین حال به ارتباط موضوعی آنها نیز نظر داشته اند، به این امید که دانشجویان در نهایت تصویری کلی از ادبیات فارسی و تحول تاریخی آن در ذهن خود ترسیم کنند. اما در بخش «ادبیات معاصر» ضمن اعتنابه سیر تاریخی معاصر، آنها را از لحاظ قالب ادبی هم به سه دسته کلی -شعر معاصر در قالب‌های سنتی، نثر معاصر، و شعر نو- تقسیم کرده اند.

در بخش ادبیات کهن معمولا در پایان هر درس نکته یا نکاتی بیان شده است و سپس در ارتباط با آن، با توجه به متن درس، سوالاتی مطرح گردیده است. مقالاتی که در بخش دوم ما بین متون اصلی آمده به دانشجویان کمک می‌کند که این متون را بهتر بفهمند و ضمنا با نمونه‌های خوبی از نثر ادبی و پژوهشی امروز آشنا شوند.

در چاپ جدید این کتاب مقاله «نگاهی به تاریخ ادبی ایران» به آغاز کتاب افزوده شده است تا دانشجویان گرامی‌تصویری کلی از سرگذشت ادبیات ایران را پیش رو داشته باشند و بتوانند بین مطالب کتاب پیوندی تاریخی برقرار کنند. در پایان هم شرح مختصر آن دسته از شاعران و نویسندگان معاصر آورده شده است که در این کتاب شعری یا مطلبی از آنان نقل شده است.

کتاب وسوسه عاشقی درباره مفهوم عشق در فرهنگ و ادبیات ایران است. در بخش سوم نیز خرد در ایران قبل و بعد از اسلام بررسی شده است. بخش‌های دیگر: شراب و آتش، چهره ی معشوق در ادب پارسی، عشق در حیطه ی عرفان و…
نویسنده می‌گوید: تقسیم بندی‌های رایج تحت عنوان عشق آسمانی و زمینی در فرهنگ ما معنایی ندارد، عشق مفهومی‌است که در طول سالیان سال دچار تحول می‌شود و این جنبه‌ها در کنار هم معنا می‌دهند.
نگارنده کتاب معتقد است آیین عشق پدیده‌ای خلق الساعه نبوده، بلکه انسان‌ها، نژادها و مذاهب بسیاری در پدیدآوردن آن سهیم بوده‌اند .به زعم او، ایرانیان عشق را مانند آتشی مقدس در آتش گاه دل عارفان ایرانی زنده نگاه داشته‌اند.

در این کتاب تاریخ‌نگاری فارسی و اهمیت آن در طول تقریباً سه قرن (قرن‌های دهم تا دوازدهم میلادی/ چهارم تا ششم هجری قمری) به‌دقت بررسی و کوشش شده است تا علل پیدایش تاریخ‌نگاری فارسی و پیوند آن با تاریخ‌نگاری عربی و تاریخ‌نگاری در ایران پیش از اسلام، مشخص شود.
نویسندۀ این کتاب می‌کوشد جایگاه نوشته‌های تاریخی فارسی را در عرصۀ تاریخ‌نگاری اسلامی‌نشان دهد. پژوهش در این حوزه به طور سنتی متوجه آثاری بوده که به عربی نوشته شده‌اند. کافی است کسی به «تاریخچۀ تاریخ‌نگاری اسلامی» اثر فرانتس روزنتال بنگرد تا ببیند در آن چه سهم اندکی به تاریخ‌نگاران فارسی‌زبان اختصاص یافته است. نویسنده در مسیر بحث از مورخان ایرانی و آثار آنها سؤالاتی را مطرح می‌کند که به ندرت مورد توجه بوده‌اند و ممکن است عجالتاً برای آنها پاسخی پیدا نشود. پس آنچه می‌آید، مبتنی بر فرض و حدس است نه قطع و یقین.
سبک و شیوۀ بیان، علت گزینش رویداد‌ها، انگیزۀ مورخان، ممدوحان و مخاطبان آنها و نیز این نکته که مورخان فارسی‌زبان اصولاً دربارۀ شایستگی زبان فارسی برای بیان موضوعات عالمانه چه نگرشی داشته‌اند از دیگر مباحث جذاب کتاب‌اند.

پیشگامان این رشته، اسپیلکا و دیگران، یافته‌های پژوهشی جدید و مهم را در کتاب جامع خود گنجانده‌اند. آنها با پرداختن به موضوعات نوپدیدی چون معنویت، بخشایش، شکاکیات مذهبی، و زیست‌شناسی دینی به این کتاب عمق بیشتری بخشیده‌اند. این کتاب به عنوان اثری که در روانشناسی دینی جهت‌گیری علمی‌قاطعی دارد ماندگار خواهد شد.
اینک چاپ سوم این کتاب دوران‌ساز، با اضافات و تجدیدنظر کامل، از تصویری جامع و روزآمد از حوضه‌ای متنوع و با غنای روزافزون به دست می‌دهد. کار مولفان تلفیق پژوهش‌های کلاسیک و معاصری است که مربوط می‌شود به اندیشه، اعتقاد، و رفتار مذهبی در طول دوران زندگی، شکل‌ها و معنای تجربه دینی، روانشناسی اجتماعی سازمان‌های مذهبی، و ارتباطات دینی با زیست‌شناسی، اخلاق، سازواری و بهداشت روانی. در این چاپ هم مانند چاپ‌های پیشین بر کار علمی‌تاکید می‌شود که روانشناسی دین را به سوی روانشناسی آکادمیک سوق می‌دهد، نه به جانب مباحث تفسیری و مفهومی‌گسترده. هر فصل، که برای حداکثر استفاده در درس‌های پیشرفته کارشناسی و مقاطع بالاتر تدوین شده است، مسائل، جزئیات و مثال‌های تفکربرانگیزی را مطرح می‌کند که موجب درک بهتر مفاهیم اصلی می‌شود

نگرش شاعران و نویسندگان کهن ما به انسان و جهان عمدتاً نگرشی الاهی بوده است؛ از نگاه آنها تنها در سایه خداست که انسان پدیدار می‌شود و معنا می‌یابد. اما مرکز ثقل ادبیات معاصر خودِ انسان و مسائل آنی و عینیِ اوست. «شهر خدا» به جهان آسمانی یا آرمانی ادبیات کهن و «شهر انسان» به دنیای ادبیات معاصر اشاره دارد.

کار وولف متوجه تاریخ روانشناسی دین و شرح و توصیف نظریه­‌ها و رویکرد­های مختلف آن است. وولف درمجموع سه جریان یا سنت اصلی برای این رشته قائل است: انگلیسی- آمریکایی، آلمانی، و فرانسوی. در سنت انگلیسی-آمریکایی بیشتر بر فرد و تأثیر دین بر روان او تأکید می­شد. بعلاوه این سنت بیش از آن که بر مشاهده و آزمایش استوار باشد بر تأمل و خوداندیشی تکیه داشت. لیکن در آلمان ویلهلم وونت سنت دیگری از روانشناسی دین را بنیاد نهاد که مبتنی بود بر مشاهده و ملاحظه رفتار و عقاید دینی اقوام و گروه‌ها و نه لزوماً افراد. در اتریش زیگموند فروید به تحلیل و تبیین دین از دیدگاه روانکاوانه پرداخت. اما سنت فرانسوی، که نمایندگان آن در آغاز قرن بیستم پیر ژانه، تئودْل ریبو، و تئودور فلورنوئا بودند، بیشتر به آسیب شناسی دین، یعنی بررسی تأثیرات منفی آن بر سلامت روان افراد، گرایش داشت. این البته در آغاز کار بود. بعد­ها هر یک از این سه سنت دچار تحولاتی شدند و با پیشرفت روش­های علمی‌و افزایش پژوهش­های روان شناختی، اجتماعی و مردم شناختی به یکدیگر نزدیک شدند. امروز روانشناسان دین از انواع علوم انسانی و تجربی و نیز روش­های این علوم در پژوهش­های خود بهره می­ گیرند.

در تاریخ ایران پس از اسلام، اگر بخواهیم مهم‌ترین تحول اجتماعی و فرهنگی را مشخص کنیم، بی تردید دو دوره را باید در صدر جای دهیم: نخست چهار قرن اول اسلامی‌و بخصوص قرن بیستم مسیحی که در ایران با انقلاب مشروطه و تحولات عمیق سیاسی و اجتماعی آغاز می‌شود و خواب هزار ساله ایرانیان را بر می‌آشوبد. می‌خواهیم به ویژه بر این یک قرن اخیر و انقلاب مشروطه تاکید کنم و بگویم تاریخ چند هزار ساله ایران را می‌توان به دو بخش کرد: پیش و پس از انقلاب مشروطه؛ گزافه نیست اگر بخواهیم تحولات صد سال اخیر، به لحاظ تاثیرات ژرفی که بر جامعه و فرهنگ ایران داشته است به تنهایی اهمیتی بیش از تاریخ چند هزار ساله ای دارد که ایران تا پیش از انقلاب مشروطه از سر گذرانده است.

این کتاب رمانی است در ۱۹ فصل و ۱۷۳ صفحه از نویسنده معروف عرب و برنده جایزه نوبل ۱۹۸۸.
گدا شرح مختصری از مصیبت روشنفکران جهان سوم است. روشنفکرانی که در جوانی پرشور و آرمان خواه‌اند، در می‌انسالی نومید و محافظه کار می‌شوند، و ـاگر زنده بمانندـ در پیری گرفتار عذاب وجدان می‌شوند و به حکمت و عرفان روی می‌آورند. گدا تعرض درونی روشنفکری را نشان می‌دهد که آرمانهای دوره جوانی‌اش را به دیده تمسخر می‌نگرد و در عین حال از زندگی به ظاهر آسوده و بی‌دغدغه خود دلزده و بیزار است. این بیزاری که با عذاب وجدان همراه است او را گرفتار ماجراهایی می‌کند که به انحطاط اخلاقی و اضمحلال روحی و روانی او می‌انجامد.

در این رمان کازانتزاکیس افسانه و تاریخ را ماهرانه در هم آمیخته و داستانی جذاب از کوشش همیشگی آدمی‌برای دست یافتن به آزادی خلق کرده است. از نظر کازانتزاکیس تنها با آزادی، آزادی جسم و جان است که آدمی‌می‌تواند پای از حد جانوران فراتر نهاده و نان و سنگ و آهن را به هنر و زیبایی و معنویت تبدیل کند. این رمان توصیف شگفت انگیز دیگری است از تقلای توان فرسای انسان برای رسیدن به آزادی.

سفرنامه‌های کازانتزاکیس سهمی‌بزرگ در گسترش ادبیات نوین داشته است. او در سفرنامه نویسی روشی جدید بنا نهاد، که ضمن حکایت ادبی سفر، همه چیز را، از توصیف مناظر گرفته تا مقاله ای فلسفی درباره اندیشمندان بزرگ یک سرزمین، بیان می‌کند. … این سفرنامه‌ها بسیار پیش تر از آن که نخستین رمانش منتشر شود او را نزد عموم یونانیان مشهور کرد. تراژدی‌ها، اودیسه اش، و منجیان خدا هرگز خوانندگان یونانی را جذب نکرد، اما سفرنامه‌هایش با توصیف‌های هیجان انگیز، معرفی دقیق اشخاص، جاها و ماجراها، افکار عمیق و موجز، و سخنان کوتاه فراموش نشدنی، آنان را افسون می‌کرد. این کتاب‌ها از صمیمیت نویسنده تراویده است: کوشش او برای فهم مردمی‌که با آنها برخورد می‌کرد و سعی در یافتن ریشه و گستره الگوهای رفتار و روش زندگیشان از ظریق دنبال کردن تاریخشان تا آنجا که دانش او اجازه می‌داد.

مقبول ترین سفرنامه‌هایش در یونان، «مسافرت: ژاپن، چین» بوده است، که نخستین بار در سال ۱۹۳۸ منتشر شد که شامل دریافت‌های اوست از خاور دور در سال ۱۹۳۵ (۲۲ فوریه-۶ می). برخی از توصیفت زیبای این کتاب با اندک تغییری به «باغ صخره‌ها» منتقل شد، رمانی به فرانسه که در سال ۱۹۳۷ نوشت. در چاپ چهارم چین و ژاپن در ۱۹۵۸، بخش دومی‌به کتاب اضافه شد شامل آخرین نوشته‌های کازانتزاکیس، یادداشتهایش درباره کتابی که قصد داشت تحت عنوان «بیست سال بعد» درباره چین بنویسد. این یادداشتها مفصلا توسط همسرش حاشیه نویسی شده که او را در این سفر همراهی کرد و تمام اطلاعات زمینه ای را درباره این آخرین سفر او به خاور دور در ۱۹۵۷ به ما داد.

© وب سایت شخصی دکتر محمد دهقانی - كليه حقوق محفوظ است، استفاده از مطالب با ذكر منبع بلامانع است.